Vanaf maandag 15 december 2025 kan Canada het staatsburgerschap geven aan kinderen die in het buitenland geboren of geadopteerd zijn en van wie de ouder ook in het buitenland geboren is. Dit is goed nieuws voor sommige Nederlanders met Canadese ouders. Hierdoor kan er zelfs een claim op basis van Canadese afkomst ontstaan. Wees echter zeer voorzichtig. Als u Nederlander bent en een aanvraag indient om het Canadese staatsburgerschap te laten registreren onder de nieuwe wet, kan dit leiden tot het automatisch verlies van uw Nederlandschap. We leggen hier uit hoe u dit verlies mogelijk kunt voorkomen. Voor velen kan het betekenen dat het Canadese staatsburgerschap nu al automatisch is toegekend/hersteld.
Op vergelijkbare wijze oordeelde het Zuid-Afrikaanse constitutionele hof eerder dit jaar dat de bepaling inzake automatisch verlies van burgerschap ongrondwettelijk was, waardoor velen hun burgerschap terugkregen. Ook Vietnam moderniseerde dit jaar zijn nationaliteitswetgeving. Hoewel de meeste moderne landen hun nationaliteits-/burgerschapswetgeving sinds ww2 hebben gemoderniseerd, biedt de Nederlandse grondwet helaas (nog) geen bescherming op dit gebied. Door de frequente wijzigingen in de nationaliteitswetgeving hebben veel Nederlanders in de loop der decennia ‘automatisch’ hun nationaliteit/burgerschap verloren. Er zijn geen specifieke cijfers, maar de Nederlandse overheid schatte in het verleden dat sinds 1985 ongeveer 80.000 mensen hun Nederlandse nationaliteit zijn kwijtgeraakt, de meesten onvrijwillig en velen zelfs onbewust vanwege het automatische karakter ervan. Andere schattingen spreken van een werkelijk aantal van 200.000 of meer voormalige Nederlanders. Uit ervaring weten wij (juristen en non-profitorganisaties) dat na verloop van tijd slechts een klein aantal mensen hun nationaliteit nog wil laten herstellen. Het gaat hier echter nog steeds om zo’n 20.000 tot 50.000 voormalige Nederlanders die graag weer gelijkwaardig contact willen met hun familie en vaderland. Het is momenteel onduidelijk of de nieuwe/toekomstige Nederlandse regering haar beloften (van vóór 2016) om de nationaliteitswetgeving te moderniseren zal nakomen.
Laten we eerst eens kijken naar de Canadese kant.
In 2009 wijzigde de (voorgaande) regering een wet die het automatische recht op burgerschap voor nakomelingen van in het buitenland geboren Canadezen afschafte. “Verloren Canadezen” verwijst naar degenen die hun burgerschap verloren of nooit verkregen hebben vanwege de vorige versie van de wetgeving. De wijzigingen vloeien voort uit een rechterlijke uitspraak uit 2023 waarin bepaalde aspecten van de Canadese wetgeving ongrondwettelijk werden verklaard. De regering heeft de rechterlijke uitspraak niet aangevochten en daarbij wetsvoorstel/bill C-3 ingediend om de wet te moderniseren. De Canadese parlementaire begrotingsfunctionaris (die onafhankelijke analyses uitvoert) schatte in 2024 dat dit de komende vijf jaar ongeveer 115.000 mensen zou kunnen treffen. De Conservatieven en het Bloc Québécois wilden strengere regels voor burgerschap, zoals taaleisen en veiligheidscontroles voor volwassenen, maar deze wijzigingen werden niet aangenomen. Hieronder vindt u enkele officiële links over de nieuwe Canadese wet, maar let op…
De Nederlandse kant.
De Nederlandse nationaliteitswet bepaalt dat een volwassene zijn/haar nationaliteit automatisch verliest wanneer die persoon ‘vrijwillig‘ een andere nationaliteit verkrijgt. Dit betekent dat als u nu de Canadese procedure volgt om de Canadese nationaliteit te verkrijgen, u automatisch uw Nederlandse nationaliteit verliest op de dag dat u Canadees staatsburger wordt. Er zijn enkele uitzonderingen op deze regel.
Het woord “vrijwillig” is hier belangrijk en dit is dus het geval als u dit proces zelf bent gestart of de nationaliteit vrijwillig hebt aanvaard. Als u dus zelf een procedure bent gestart om Canadees te worden, zoals registratie, naturalisatie of een andere optie, dan verliest u uw Nederlandse nationaliteit. Of als u een nationaliteit/burgerschap werd aangeboden en u werd gevraagd deze te aanvaarden en u dit vrijwillig hebt gedaan. Als een land/overheid u de nationaliteit heeft opgelegd door middel van een wetswijziging, dan was dit niet uw eigen vrijwillige keuze en blijft u Nederlands. Als een rechterlijke uitspraak u de andere nationaliteit heeft opgelegd, en u de rechtszaak niet zelf hebt aangespannen, dan is dit niet uw eigen vrijwillige keuze en blijft u Nederlands.
Het verkrijgen van een Citizenship Certificate omdat u al Canadees bent, of Canadees bent geworden door een wetswijziging, is niet hetzelfde als vrijwillig de Canadese nationaliteit aanvragen, maar slechts een bewijs van uw nationaliteit aanvragen. Zorg er dus voor dat u niet de nationaliteit/citizenship aanvraagt, maar het certificaat.
Houd er rekening mee dat de Nederlandse autoriteiten de subtiele verschillen op dit gebied niet altijd beseffen en dat uw Nederlandse nationaliteit in de toekomst door de autoriteiten in twijfel kan worden getrokken. Overweeg in dat geval om juridisch advies/hulp in te winnen.
Er zijn andere uitzonderingen in de Nederlandse nationaliteitswetgeving waardoor u vrijwillig het Canadese staatsburgerschap kunt verkrijgen zonder uw Nederlandse nationaliteit te verliezen. We zullen deze hieronder kort opsommen:
- Als u in Canada bent geboren en daar (formeel) woonachtig bent op de dag dat u de Canadese nationaliteit (terugkrijgt).
- Als u als minderjarige 5 jaar of langer in Canada heeft gewoond.
- Als u getrouwd bent met een Canadees staatsburger, ten minste 1 dag vóór tot 1 dag nádat u Canadees bent geworden.
Voor minderjarigen gelden er vergelijkbare en andere uitzonderingen, maar dat kan wat complexer worden. We noemen hier alleen de eerste en belangrijkste uitzondering.
- Als je minderjarig bent en ten minste één van je ouders Nederlander blijft tot je meerderjarig bent (meerderjarigheid: 18 jaar, of eerder na huwelijk).
Wanneer u Canadees staatsburger wordt, hoeft u de Nederlandse autoriteiten niet op de hoogte te stellen. De volgende keer dat u echter een Nederlands paspoort aanvraagt, moet u zelf bewijzen dat u nog steeds Nederlander bent. Dit vereist documentatie en/of juridische argumentatie. Hoewel dit meestal niet gebeurt, kan uw Nederlandse nationaliteit altijd worden betwist door de Nederlandse autoriteiten (zelfs als u alleen Nederlander bent). U kunt daarom worden gevraagd wanneer u naar Nederland verhuist, de grens oversteekt, contact hebt met de pensioeninstantie of in andere situaties. Geef in dat geval niet te veel informatie prijs, aangezien sommige informatie verkeerd kan worden geïnterpreteerd en tegen u kan worden gebruikt. Raadpleeg een jurist als u met dergelijke problemen of uitdagingen te maken krijgt.
Let op!
Als u nu hierdoor Canadees bent geworden dan heeft U dus per 15 December 2025 de dubbele nationaliteit. Als u dit niet weet, of als u hier geen gebruik van maakt, dan veranderd dat niks en kunt u later alsnog de Nederlandse nationaliteit verliezen door de zogenaamde Klok (dat is te voorkomen zie geheel onder). Immers is nationaliteit een status die u heeft, of u dit nu weet of niet, of u daar gebruik van maakt of niet. Nationaliteit is een door wetgeving bepaalde status, met of zonder een papiertje.
De Canadese procedures uitgelegd
Er zijn blijkbaar voorwaarden verbonden aan sommige van de “Lost Canadian”-regels. We lezen dat de Canadese ouder een “substantiële band” met het land moet aantonen door er ten minste drie jaar te hebben doorgebracht vóór de geboorte of adoptie van het kind. Maar er zijn ook mensen die automatisch hun Canadese nationaliteit zo gegeven zijn. Er komt dus meer bij kijken en we verwijzen hier naar de officiële publicaties hierover:
https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/canadian-citizenship/act-changes/rules-2025.html
En hier is het officiële persbericht.
https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/news/2025/12/new-citizenship-rules-for-canadians-born-or-adopted-abroad-are-now-in-effect.html
Houd er rekening mee dat we geen Canadese juristen in dienst hebben om u hierbij te helpen. We werken echter wel af en toe samen met zulke juristen. Bedenk dat dubbele nationaliteit betekent dat u rekening moet houden met beide wetgevingen. Hoewel de Canadese wetgeving inmiddels enigszins is gemoderniseerd, houdt sinds 1893 Nederland (vooralsnog) vast aan het ouderwetse principe van één nationaliteit. Houd rekening met het mogelijke later risico op verlies van de Nederlandse nationaliteit als u een dubbele nationaliteit heeft. Lees hier hoe u dergelijk verlies door een Klok later kunt voorkomen. Als u nu, of in de toekomst, een dubbele nationaliteit heeft, houd dan rekening met eventuele toekomstige wetswijzigingen (volg ons op Facebook of LinkedIn).