Binnenkort vindt er in de Tweede Kamer een debat plaats over een initiatiefvoorstel dat dit jaar zijn tiende verjaardag viert. Het onderwerp? Dubbele nationaliteit, en meer specifiek, het stopzetten van de deelname aan het Verdrag van 1963 inzake de vermindering van gevallen van meervoudige nationaliteit. Als Nederland zich uit dit Verdrag terugtrekt, blijft Oostenrijk als enige deelnemer over.

Dit initiatiefvoorstel is door verschillende politici behandeld en in meerdere regeringen besproken. Het valt nog te bezien of de nieuwe coalitie invloed zal hebben op de verdere behandeling ervan.

In ieder geval is het overduidelijk geworden dat er geen reële reden is waarom dit voorstel niet zou slagen (wellicht met de nodige aanpassingen). De Nederlandse regering is van mening dat het bezit van één nationaliteit de norm moet zijn en dat dubbele nationaliteit een uitzondering daarop is.

Officieel gepubliceerde statistieken ondersteunen dit standpunt echter niet.

In de periode 2018-2024 werden 316.046 naturalisatieverzoeken ingediend. Hiervan:

• 31% was afkomstig van minderjarigen. Minderjarigen zijn niet verplicht afstand te doen van hun buitenlandse nationaliteit.
• 10% was afkomstig van personen die getrouwd zijn met een Nederlander en die geen afstand hoeven te doen van hun buitenlandse nationaliteit.
• 9% was afkomstig van staatlozen, die geen nationaliteit hebben om afstand van te doen.
• 13% was afkomstig van personen die automatisch hun nationaliteit verliezen bij het verkrijgen van de Nederlandse nationaliteit.
• 50% was afkomstig van personen die hun andere nationaliteit niet kunnen verliezen vanwege de wetgeving van die landen (Syrië, Marokko en Iran zijn goed voor een groot deel van deze aanvragen, Argentinië wel bekend vanwege de Nederlandse koningin).

Een onbekend aantal aanvragen was afkomstig van volwassenen die in Nederland geboren en woonachtig zijn, of die als minderjarige gedurende 5 jaar of langer in Nederland hebben gewoond.

Wat betekent dit?
Dit betekent dat van de 316.046 mensen die via naturalisatie de Nederlandse nationaliteit hebben aangevraagd, 28.209 werden verzocht hun andere nationaliteit op te geven. Dat is net geen 9%. Van hen hebben slechts 19.648 de afstand van hun andere nationaliteit daadwerkelijk gedaan.

Met andere woorden, in het land waar “één nationaliteit de belangrijkste regel is”, heeft slechts 6% van de naturalisatoren hun andere nationaliteit opgegeven.

Wat gebeurt er met die 6%?
Van de 6% van de mensen die uiteindelijk hun oorspronkelijke nationaliteit moesten opgeven, zouden de meesten deze nationaliteit onder bepaalde voorwaarden opnieuw kunnen verkrijgen:

• De persoon is geboren in het land van die nationaliteit en heeft daar zijn of haar hoofdverblijfplaats op het moment van herverwerving.
• De persoon heeft ten minste vijf jaar als minderjarige in het land van die nationaliteit gewoond.
• De persoon heeft een partner met die nationaliteit.

(NB: Hoewel deze uitzonderingen bestaan, is het niet altijd eenvoudig om aan te tonen dat men hiervoor in aanmerking komt. Neem bij twijfel contact met ons op!)

Gezien het aantal mensen dat de nationaliteit bezit van het land waar ze geboren zijn, er ten minste vijf jaar van hun jeugd hebben doorgebracht en/of een partner met die nationaliteit hebben, ligt het aantal naturalisanten dat een “onomkeerbare” afstand van hun nationaliteit moet doen waarschijnlijk onder de één procent.

Hoewel dit betekent dat slechts weinig mensen erdoor worden getroffen, doet het niets af aan het feit dat er nog steeds duizenden mensen per jaar onterecht gedwongen worden een procedure tot afstand doen van hun nationaliteit te doorlopen, terwijl de meeste anderen hier volledig ongeschonden vanaf komen. Op deze manier worden de weinige mensen die daadwerkelijk moeten voldoen aan het zogenaamde ‘één-nationaliteitsbeginsel’ de uitzondering, en het is moeilijk voor te stellen hoe dit systeem kan blijven bestaan.

Daarom is de verplichting tot afstand doen van de nationaliteit feitelijk betekenisloos geworden, en is het tijd dat Nederland verdergaat.

Geschreven door Chloë Faucher